www.vejetaryen.net
Anasayfa Yap Mail Sohbet Forum Yardim
69
Hayvan Özgürleşmesi
BEBEKLERDE BÜYÜME
Gujarazi çocukları beyaz çocuklardan ortalama 3 cm daha kısa olmaya eğilimlidirler. Bununla birlikte, İngiltere'de doğan Asyalı bebeklerin Doğu Afrika, Hindistan, Pakistan ya da Bangladeş'te doğanlardan daha uzun oldukları görülmüştür. Bu durum enfeksiyon hastalıkları insidansının düşük olmasından ve beslenme durumunun iyi olmasından kaynaklanmaktadır. Seventh-day Adventist vejeteryan grubunun büyümesi omnivorlarınkinden ayırt edilememektedir. Vegan ve makrobiyotik diyetlerle beslenen çocuklarda özellikle ilk 5 yılda düşük büyüme hızları bildirilmiştir. Yaşamın ilk 5 yılında büyüme hızlarının düşük olmasına karşın bu çocuklar 10 yaşından önce normal büyüme hızını yakalamaktadırlar. Vegan çocuklarda boy normaldir ancak karışık diyet tüketen çocuklara göre boy açısından daha kısa olmaya eğilimindedirler. 5 yaşından küçük bazı vejeteryan çocuklarda gözlenen düşük büyüme hızının nedeninin düşük enerji alımı olduğu belirtilmiştir. Bazı vejeteryan diyetlerinin hacimli olması ve enerji yoğunluklarının düşük olması yiyeceklerden alınabilecek enerji miktarını sınırlamaktadır. 5 yaşından büyük çocuklar kendi yiyeceklerini seçebilmekte ve evlerinde yiyecek arayabilmektedirler. Daha büyük vegan çocukların enerji tüketimlerinin karışık diyet tüketen çocuklarınki ile benzer olduğu saptanmıştır. Ağırlık, özellikle de vücut yağı oranı, cinsel olgunlaşmanın hızını tahmin etmede iyi bir göstergedir. Yağ dokusu, androjenlerin periferal aromatizasyon ile östrojene dönüşümünde önemli bir rol oynamaktadır. Böylece vejeteryan diyetlere bağlı büyüyen çocuklarda menarjın gecikebileceği söylenebilmektedir. Seventh-day Adventist vejeteryan kızlarında gerçekten daha geç menarj yaşı görülmüştür. Yapılan son çalışmalarda vegan ve vejeteryan diyetlerine bağlı yetiştirilmiş çocuklarda menarj yaşının biraz daha geç olduğu saptanmıştır ancak kesinlikle Çin ve geçmiş yüzyılda Avrupa'da saptandığı gibi 16 yaşından daha geç olmadığı görülmüştür. Yapılan bir çalışmada normatif bir toplumdaki 142 vejeteryan ve 229 vejeteryan olmayan okul çocuklarının boy ve ağırlık ölçümleri alınmıştır ve Jenns ve Barley'in asemptomatik doğrusal olmayan gerileme denklemleri kullanılarak büyüme eğrileri çizilmiştir. Bu çalışmaya alınan çocukların hepsi Kafkasyalıdır ve yaş sınırları birkaç haftadan 6 yıla kadar değişmektedir. Vejeteryan çocukların büyüme eğrileri yaş, cinsiyet ve diyete bağlı olarak vejeteryan olmayan çocukların oluşturduğu referans grubun büyüme eğrileriyle karşılaştırıldığında vejeteryan çocukların boylarının 1-2 cm ve ağırlıklarının 0.5-1 kg daha düşük olduğu görülmüştür (boy ağırlıktan daha çok etkilenmiştir). Makrobiyotik vejeteryan çocukların büyüme eğrilerinin diğer çocukların büyüme eğrilerinden daha durgun olduğu görülmüştür. Bu, diyet gruplarının özellikleriyle ilgili olarak vejeteryanlar içinde büyümenin çok heterojen olduğunu göstermektedir. Kızların ölçümleri erkeklerinkinden çok daha düşük bulunmuştur; bu, kızların diyetlerinin daha katı olmasından kaynaklanmaktadır. Çocuklardan alınan besin tüketim kayıtları verileri vejeteryanların enerji alımlarının önerilen düzeyin altında olduğunu fakat protein alımlarının normal olduğunu göstermektedir. Besin öğesi yetersizlikleri vejeteryan çocuk ve adölesanların büyüme ve gelişmesini etkilemektedir. Özellikle vegan ve makrobiyotik diyet uygulayanlarda besin öğesi yetersizliklerinin oldukça fazla olduğu görülmüştür. Lakto-ovo vejeteryan çocukların beslenme yetersizlikleri Jacobs ve Dwyer tarafından geniş kapsamlı olarak araştırılıp incelenmiştir. Daha sonra bu çalışmalar Sanders ve Reddy tarafından incelenmiştir. Bu çalışmaların büyük çoğunluğunda okul öncesi çocuklarda vejeteryanizmin sağlık üzerine etkileri incelenmiştir, küçük bir kısmında ise okul çağındaki çocukların ve adölesanların fiziksel büyümeleri, fizik kompozisyonları, olgunlukları ve fiziksel uygunlukları incelenmiştir. Britanya'da yapılan kesitsel çalışmada vejeteryan Asya kızlarından 3 grup belirlenmiştir (Urdu, Gujurati ve Punjabi). Bu üç gruptan yalnızca Urdu kızlarının omnivor referans gruptan daha kısa olduğu açık bir şekilde ortaya çıkmıştır. O'Connel ve arkadaşları £ 10 yaşındaki vejeteryan çocukların boylarının arttığını ama sürekli ABD standartlarının altında kaldığını belirtmişlerdir. Son on yıldır büyüme çalışmaları Seventh-day Adventist çocuklarının dışına çıkarılmıştır ve vejeteryanların yaşam biçimleri geniş bir şekilde incelenmiştir. Tayter ve Stanek, 10-12 yaşlarındaki lakto-ovo vejeteryan Seventh-day Adventist vejeteryan çocuklarından oluşan küçük bir grubun (n=17) boylarını, ağırlıklarını, üst orta kol çevrelerini, triceps deri kıvrım kalınlıklarını ve boya göre ağırlıklarını incelemişlerdir ve bu çocukları aynı yaş ve cinsiyetteki omnivor çocuklarla karşılaştırdıklarında bu özelliklerin hiç birinde önemli bir farklılık olmadığını görmüşlerdir. Sabate ve arkadaşları 6-18 yaşlarındaki 2272 çocuğun boy ve kilo verilerini 2 yıllık longitüdinal bir çalışmayla incelemişlerdir ve bu 2272 çocuğun 1090 tanesi Seventh-day Adventisttir ve lakto-ovo vejeteryan diyet tüketmişlerdir. Bu çalışma sonuçları Seventh-day Adventist okulu erkek öğrencilerinin halk okullarındaki erkek öğrencilerden daha uzun (1.6 cm) olduklarını fakat kızlar arasında önemli bir uzunluk farkı olmadığını göstermektedir. Seventh-day Adventist okulundaki kız ve erkeklerin boyları kontrol edildikten sonra bunların halk okullarındaki akranlarından daha zayıf oldukları belirlenmiştir. 7-11 yaşlarındaki 50 peskovejeteryan çocuk 1 yıllık longitüdinal karşılaştırma çalışmasıyla izlenmiştir. Nathan ve arkadaşları tüm antropometrik ölçümleri kontrol etmişlerdir ve vejeteryan gruptakilerin boylarının çok az (0.47 cm) uzadığını ama bunun omnivor gruptakilerden önemli derecede fazla olduğunu göstermişlerdir. Vejeteryanların zayıflığa meyilleri omnivorlarınkinden daha önemsiz bulunmuştur. Bu güne kadar vejeteryan çocuklar ve adölesanların büyüme ve gelişmeleri üzerine yapılan çalışmaların çok azında vücut kompozisyonları, olgunlaşma indikatörleri ve fiziksel uygunlukları incelenmiştir. Bu nedenle, yapılan son çalışma 82 vejeteryan çocuk (grup A: 6-9 yaşlarındaki kızlar ve 6-11 yaşlarındaki erkekler), adölesan (grup B: 10-15 yaşlarındaki kızlar ve 12-17 yaşlarındaki erkekler) ve genç yetişkinin (grup C: 16-30 yaşlarındaki kadınlar ve 18-30 yaşlarındaki erkekler) diyetle alınan günlük ortalama enerjilerini hesaplamak, uzunluk ve ağırlıklarını, triceps, suprailiac ve baldır deri kıvrım kalınlıklarını, puberte zamanlarını ve fiziksel uygunluklarını değerlendirmek için yapılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre; çocuklardan katı vejeteryan diyeti uygulayanların özellikle de vegan diyeti uygulayanların yeterli enerji alımlarını sağlamakta güçlük çektikleri çok açık bir şekilde bildirilmiştir. Bu gözlem vejeteryan çocukların, adölesanların ve genç yetişkinlerin enerji alımlarıyla ilgili elde edilen bulguların referans değerlerin bir hayli altında olduğunu doğrulamıştır. En büyük farklılıklar 15 yaşındaki erkeklerde (n=4) ve kızlarda (n=3), 11 yaşındaki kızlarda (n=3) ve genç yetişkin erkeklerde (n=13) görülmüştür; bunların referans enerji alımları sırasıyla % 66, % 51, % 71 ve % 68'e ulaşmıştır. Enerji alımlarının genellikle düşük olmasına rağmen vejeteryan denekler normal boya ulaşmışlardır ancak zayıf oldukları gözlenmiştir. Bazı yaş gruplarının BKİ'leri ve deri kıvrım kalınlıkları düşük bulunmuştur. Her insanın enerji gereksinimi farklıdır çünkü insanlar farklı vücut ölçüleri ve vücut kompozisyonlarına sahiptir. İnsanlar artık yağların, sıvı yağların ve şekerlerin enerji alımlarını etkilediğine inanmaktadırlar. Enerji alımının düşük olmasının besin alımıyla ilişkili olduğu bir gerçektir. Vejeteryan kişiler sağlıklı bir diyet yapma çabası içindedirler. Adölesan erkekler grubu dışındaki vejeteryan çocukların, adölesan kızların ve genç yetişkinlerin boylarının normal olduğu belirlenmiştir. Bütün yaş gruplarında her iki cinsiyetteki deneklerin boy oranlarının referans değerlerden daha düşük olduğu görülmüştür. Vejeteryan diyetin vücut boyunu etkilediği belirlenememiştir çünkü genetik ve sosyal faktörler vücut boyunu büyüme kadar etkileyebilmektedir. Vejeteryan erkeler ve kızların boya göre ağırlıkları kontrol edildiğinde zayıf oldukları görülmüştür, bu çalışmadan elde edilen veriler bunu doğrulamaktadır. 1965'de Hollanda toplumu incelendiğinde sekonder sex karakterlerinin dağılımlarının 3 ile 97. persentiller arasıda değiştiği görülmüştür. Roede ve Van Wieringen tarafından cinsel olgunluk göstergeleriyle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Roede ve Van Wieringen cinsel olgunluk aşamalarının median değerlerini bulmuşlardır. Erken yaşlarda cinsel olgunluk, erkeklerde 1 aydan 1 yıla kadar ve kızlarda 5 aydan 1 yıla kadar median değere doğru değişmektedir. Flemenk toplumundaki dindar olmayan bölgelerden alınan bu verilere göre 1 kız dışındaki adölesan vejeteryan erkek ve kızların normal zamanlarda cinsel olgunluğa eriştikleri belirlenmiştir. Bazı deneklerin puberte özeliklerinin oranları normal değerlerin üzerinde bulunmuştur. Menarj yaşı, cinsel olgunluk zamanının en güçlü göstergesidir ve kişilerin sağlıklarıyla ve bireysel beslenme durumlarıyla ilişkilidir. Bu çalışmada Menarj yaşının medianı 13.2 yıl olarak belirlenmiştir. Son zamanlarda gençlerin bedenen formda olmaya ilgileri artmaktadır. Erkek ya da kız, bir çocuğun sağlığı ve formda olması onun yemek yeme düzeni ve egzersiz alışkanlığıyla ilişkilidir. Fiziksel uygunluk düzeyini belirlemek çok önemlidir. Bu çalışmalar fiziksel uygunluk testlerinin sonuçlarını göstermiştir. Kuvvetle ilgili 3 test uygulanmıştır. Bu testler; elin kavrama gücü (statik güç), uzun atlama (patlayıcı güç) ve 30 saniye oturup kalkma (karın gücü) testleridir. Bu testler yapılarak vejeteryan deneklerin performansı değerlendirildiğinde ya referans yaş gruplarıyla aynı olduğu ya da daha düşük olduğu görülmüştür. Genç yetişkinlerle ilgili hiçbir referans veri olmamasına rağmen bunlar fiziksel eğitim ve fizyoterapi öğrencilerinin oluşturdukları bir grupla karşılaştırıldıklarında fiziksel durumlarının iyi olduğu görülmüştür. Vejeteryan adölesan kadın ve erkekler ve genç yetişkinler adım atma testinde referans gruptan daha başarılı olmuşlardır. Vejeteryan deneklerin kardiyorespiratuar dayanıklılıklarının çok iyi olduğu ileri sürülmüştür. Bu açıdan vejeteryan toplumunda yapılan çalışmalarda sporla ilgili aktiviteler katkı sağlayan örnekler olabilmektedir; bu çalışmada dayanma gücü sporları kuvvetle ilgili sporlardan daha çok uygulanmıştır. Ayrıca, BKİ ve deri kıvrım kalınlıkları verilerinin düşük olmasının vejeteryanların kardiyorespiratuar dayanıklılığında iyi bir rolü olabileceği belirtilmiştir. Bu zamana kadar vejeteryan gençlerin fiziksel uygunluk durumuyla ilgili bir çalışma yapılmadığı için karşılaştırma yapılamamıştır. Sonuç olarak; bu çalışmada kişisel tercihlerden kaçılamaz çünkü çalışmaya katılmak için özel durumların belirlenmesi için çalışılmamıştır ve kişisel tercihlerin derecesini tahmin etmek imkansızdır. Sınırlamalar göz ardı edildiğinde bir epidemiyolojik çalışmada vejeteryan gençlerin büyüme ve gelişmeleri vücut kompozisyonu (deri kıvrım kalınlığı), cinsel olgunluk ve fiziksel uygunluk gibi farklı açılarda odaklanmaktadır. Sonuçta, bu çalışma sonuçları lakto-ovo vejeteryan diyetle yeterli fiziksel büyüme ve olgunluğun sağlanacağı görüşünü desteklemektedir. Bununla birlikte, bazı vejeteryan deneklerin enerji gereksinimlerini karşılamakta zorlandıkları görülmektedir. Ayrıca, vejeteryan çocuklarla ilgili araştırmalar referans değerlerle karşılaştırıldığında güç testlerinin düşük olduğu fakat kardiyorepiratuar dayanıklılık testlerinin yüksek olduğu görülmüştür. Hatta, şimdiki çalışmalar genç vejeteryan toplumlarında büyüme ve gelişmenin normal olduğunu göstermekte ve desteklemekte ve bunun başarıyla sonuçlandığını kanıtlamaktadır. Longitüdinal çalışmalar da vejeteryan diyetin gerçekten çeşitli açılardan sağlıklılığı, uygunluğu ve büyüme boyunca yetişkin ihtiyaçlarını karşılamasıyla bağlantılıdır.
Vejearyenlik nedir Vejetaryen beslenme Saglikli yasamRestoranlarcafelerE-groupsAnketiÜnlülerÜnlü sözler
Dinlerde vejetaryenlik Vejetaryenlik ve ruhsallik Yemek tarifleriVejetaryenligin sebepleri AlisverisKitaplar
Bu site en iyi IE 5.0 ve üzeri browser ve 1024x768 çözünürlükte izlenilebilir. copright©2002 by ßeyazKartal