20. Yüzyılda, çağın vebası şeklinde nitelendirilerek insanların yüreğine korku salan birkaç illetten birisi olan kanser hastalığı, son 30-40 yıldır bilim adamlarının üzerinde en fazla çalıştığı konuların başında gelmektedir. Uzun yıllardır süren bilimsel çalışmaların ışığında elde edilen verilere göre; ABD'de yüz bin kişide 22.4 oranında görülen göğüs kanseri, Japonya'da yüz binde 6 düzeyinde belirlenmiş ve yine ABD'de yüz bin kişide 15.7 olan prostat kanseri ise Japonya'da 3.5 oranında çıkmıştır. Bu durum incelendiğinde; Amerika ve Batı Avrupa ülkelerinde insanların aşırı et tüketip, daha az sebze yedikleri, Japonların ise sebzelere ve özellikle soyalı ürünlere ağırlık vermeleri nedeniyle daha az kansere yakalandıkları kanaatine varılmış. Yürütülen kapsamlı araştırmalarda, soyanın bu mucizevi etkideki baş aktör olduğu belirlenmiş. Bu tespitle birlikte de, Amerika'da insanların soyalı yiyeceklere adeta hücum ettikleri, hatta sütün bile soyalısını tercih ettikleri gözlenmiş. Soya üzerinde yoğunlaşan çalışmalarda, kanseri önleme yönündeki etkinin,soyada bol miktarda bulunan ve kanser tümörlerinin büyümesini engelleyici etkisi olduğu bilinen Genistein maddesinden kaynaklandığı anlaşılmış olup, gözler bu madde üzerine çevrilmiş durumdadır. Bu amaçla yürütülen çalışmalardan birisi de; 1995 yılında gazete ve TV haberlerinde milli gururumuz olarak lanse edilen, genç bir Türk doktorunun başında bulunduğu bir ekibin araştırmalarına aittir. ABD'de, Minnesota Üniversitesi Tıp Fakültesinde görevli Prof. Dr. Fatih Mehmet Uçkun ve ekibinin yürüttüğü çalışmada; soyadan elde edilen B43-Genistein adlı ilacın hayvanlar üzerinde denendiği ve kanser gelişimini durdurarak, kanserli hücreleri yok ettiği belirlenen bu ilacın artık yoğun biçimde insanlar üzerinde test edileceği açıklanmıştır. Dr. Uçkun'a göre; kısa sürede onaylanması beklenen bu ilaç, kanserli hastalara 5-7 günlük bir tedavi süresince verildiğinde, dalak ve lenf bezlerindeki hücrelere yerleşen ilacın kanserli hücreleri öldürerek hastalığı yenmesi sağlanacaktır. Tıp çevrelerinde büyük yankı uyandıran bu ilacın kan kanserinde şu an için % 75 oranında başarılı olduğu bildirilmektedir. Akıllı bomba benzetmesiyle tanıtılan ilacın, bir tür antikor gibi kanserli hücreleri bularak yok ettiği, normal dokuların ise bu maddeden hiç etkilenmediği ileri sürülerek, sadece kan kanserine değil, göğüs, beyin ve rahim kanserine karşı da ümitli sonuçların alınmasının beklendiği tahmin edilmektedir. Genistein maddesi; göğüs, prostat ve diğer bazı kanser hastalıklarındaki riski ortadan kaldırmaktadır. Bunun için, protein ihtiyacının soyadan karşılanması, et yerine kullanılabilen ve bir tür soya peyniri olan tofu ile beslenilmesi önerilmektedir. ABD'li bilim adamı Dr. B. A. Lashmer'e göre; en fazla soyada ve özellikle soya filizinde bulunan B vitamini türevlerinden Folik asitin, rahim, akciğer ve bağırsak kanserine karşı koruyucu bir etkisi vardır ve günlük 0.4 mgr. folik asit tüketimi bu etkinin oluşumu için yeterlidir. ( 100 gr. soya da ise 0.23 mgr. folik asit bulunmaktadır.) Yine soyada bolca bulunan selenyumun bağışıklık sistemini güçlendirdiği, günde 330 mikrogram selenyum alındığında prostat bezinin desteklendiği ve bazı kanserojenlerin oluşumunun engellendiği belirlenmiş durumda. Soya yağında bulunan Omega-3 yağ asitlerinin kanserden koruyucu etkisinin olduğu, ayrıca soyada çok yüksek oranlarda bulunan E vitamininin hücre savunmasını güçlendirerek, kanser riskini düşürdüğü öne sürülmektedir. Bilim adamlarına göre; soyalı yiyecekler isoflavon denilen kimyasal bileşimleri içerirler ki, bunlar östrojen hormonunu devre dışı bırakmada etkilidirler. Östrojen hormonunun kadınlarda bazı dokuların hızla çoğalmasına ve kansere çevirmesine yol açtığı bilindiğinden, örneğin göğüs hücrelerinin normal dışı büyümesini önlemek üzere isoflavonların bu engelleyici etkisinden yararlanılmaya başlandığı ABD'de, kanserle mücadele etmek zorunda kalan pek çok insan birer soya fanatiği haline gelerek, tofu ya da doğrudan soya proteini kullanımı yoluyla, soyayı beslenme rejimine katarak, kanserle mücadelede başarılı olmuşlar. Ahmet Nedim NAZLICAN Zir. Yük. Müh. annazlican@yahoo.com